Namaz vakitleri rehberi: beş vakit namaz ne zaman girer

Her Müslüman günde beş vakit namaz kılar ve bu namazların her birinin bir vakti vardır: bir başlangıç, bir bitiş ve arada namazın geçerli olduğu bir süre. Kur'an, meali "namaz müminlere belirli vakitlerde farz kılınmıştır" (4:103) der ve Peygamber Efendimiz (s.a.v.) sınırları ayrıntısıyla öğretmiştir. Bu rehber her vakti sade sözlerle açıklar, bir imsakiye satırının nasıl okunduğunu gösterir ve namaz vakitleriyle ilgili diğer yazılarımıza bağlantı verir.

Namaz vakitleri aracı bunların hepsini her şehir için hesaplar; bu rehber rakamların ne anlama geldiğini anlatır.

Beş vakit bir bakışta

En açık tek tarif, Sahih-i Müslim'deki (612) Abdullah b. Amr hadisidir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) mealen şöyle buyurmuştur: öğle vakti güneş tepe noktasını geçince başlar ve ikindi girmediği sürece kişinin gölgesi boyuna eşit olana kadar sürer; ikindi güneş sararmadığı sürece devam eder; akşam kızıl şafak kaybolmadığı sürece devam eder; yatsı gece yarısına kadar sürer; sabah ise fecrin doğuşundan güneş doğmadığı sürece devam eder.

İkinci temel rivayet, Cebrail'in Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) art arda iki gün, bir kez her vaktin tam başında, bir kez tam sonunda namaz kıldırmasıdır (Ebu Davud 393; Tirmizi 149). İkisi birlikte aşağıdaki tabloyu verir.

Vakitler saate değil güneşe bağlıdır. Bir takvim, bu gök olaylarının sizin koordinatlarınızda ne zaman gerçekleştiğinin birinin yaptığı hesabından ibarettir; rakamların her gün kaymasının ve şehirden şehre değişmesinin sebebi budur. Astronomisini merak ediyorsanız namaz vakitleri nasıl hesaplanır yazısını okuyun.

Sabah: gerçek fecirden güneşin doğuşuna

Sabah namazı fecr-i sâdıkla, yani gerçek fecirle başlar; ince bir ışık bandının ufuk boyunca yanlamasına yayıldığı andır. Ondan önce fecr-i kâzib, yani yeniden sönen dikey bir ışık sütunu vardır. Oruç da bu anda başlar; Ramazan imsakiyesindeki imsak satırının çoğu ülkede ihtiyaten sabahtan birkaç dakika önce olmasının sebebi budur. Diyanet takviminde ise imsak satırı sabah vaktinin kendisidir.

Vakit güneşin doğuşuyla biter. Gerçek fecir saate bakılarak fotoğraflanamadığı için hesaplayıcılar güneşin ufkun altındaki açısını kullanır; genellikle 15° ile 20° arası. İki uygulamanın sabah vaktinde yirmi dakika veya daha fazla ayrılmasının ana sebebi budur. Bkz. hesaplama yöntemleri ve sabah vakti ve gerçek fecir.

Öğle: güneş tepeyi geçtikten sonra

Öğle, güneş meridyeni geçip alçalmaya başlayınca girer. Takvimler güvenli olsun diye güneşin tam tepe anına bir iki dakika ekler. Güneşin tam tepe anı saatte nadiren 12:00'dir; saat diliminiz içindeki boylamınıza, yaz saatine ve yılın zamanına bağlıdır. 8 Şubat 2027'de Londra'da yaklaşık 12:14 GMT'dir; dolayısıyla öğle 12:16 olarak görünür.

Tam güneş tepedeyken namaz kılmak mekruhtur (Müslim 831); güvenli başlangıç takvimin bastığı saattir. Cuma günü, cumaya gidenler için cuma namazı öğlenin yerini alır; bkz. cuma namazı.

İkindi: gölge kuralı

İkindi, bir cismin gölgesi öğle vaktindeki gölgesinin üstüne kendi boyu kadar uzayınca girer. Bu çoğunluğun (Maliki, Şafii, Hanbeli ve birçok Hanefi takviminin) görüşüdür. Klasik Hanefi görüşü boyun iki katıdır. İkisi arasındaki fark mevsime ve enleme göre 30–80 dakikadır ve ikisi de köklü görüşlerdir. İkindi vakti: Hanefi ve standart yazısında hesaplanmış örnekler var.

İkindi güneşin batışıyla biter, ancak Peygamber Efendimiz (s.a.v.) güneşin sarardığı süreyi zaruret vakti olarak tarif etmiştir; daha iyisi ondan epey önce bitirmektir.

Akşam: gün batımından kızıllığın bitişine

Akşam, güneş kursunun tamamen battığı anda başlar. Vakti kısadır; çoğu yerde kızıl şafak kaybolana kadar kabaca bir–bir buçuk saat. Caferi (Şii) uygulaması akşamı biraz daha geç, doğudaki kızıllık silindiğinde başlatır; o takvimlerin birkaç derece ya da 10–20 dakika eklemesinin sebebi budur.

Ramazan'da iftar akşam vaktindedir; oruç, namaz vaktinin girdiği anda biter. Sahur ve iftar vakitleri yazımız Ramazan tarafını ele alır.

Yatsı: kızıl şafak kaybolunca

Yatsı, batıdaki kızıl parıltı kaybolunca girer. Çoğunluk kızıl şafağı esas alır; Ebu Hanife'ye atfedilen görüş daha sonraki beyaz aydınlığı esas alır. Hesaplayıcılar bunu ufkun 14°–18° altı olarak, bazı Körfez yöntemlerinde ise akşamdan sabit 90 dakika sonrası olarak ifade eder. Daha fazlası yatsı ve şafak yazısında.

Yatsının tercih edilen sonu, saatteki gece yarısı değil, gün batımından fecre kadar olan sürenin ortasıdır. Birçok âlim ihtiyacı olan için sabaha kadar geçerli olduğu görüşündedir; diğerleri gece yarısını gerçek son sayar. Yatsıyı geç kılma eğilimindeyseniz gece yarısından önceyi hedefleyin ve kendi durumunuzu güvendiğiniz bir hocaya sorun.

Bir takvim satırı nasıl okunur

Londra için bir satır, 8 Şubat 2027 Pazartesi (Ramazan 1448'in beklenen ilk günü), İslam Dünyası Birliği yöntemi ve standart ikindiyle:

Şöyle okuyun:

• Her rakam o vaktin başlangıcıdır. Vaktin sonu satırdaki bir sonraki rakamdır (sabah 07:28'de, öğle 14:36'da biter ve böyle devam eder). Yatsının sonu basılmaz; gece yarısıdır, burada yaklaşık 23:18.
• Güneş bir namaz değildir. Sabahı kapatır ve kabaca 15–20 dakikalık kısa bir mekruh süre açar.
• Takvimde bir İmsak sütunu varsa çoğu ülkede sabahtan önceki bir ihtiyattır, orucun başladığı an değildir; Diyanet takviminde ise sabah vaktinin kendisidir.
• Bazı takvimlerde her namazın yanında bir Cemaat veya Kamet sütunu vardır. Bu, o camideki cemaat saatidir; sırada açıklanıyor.

Aynı gün başka yerlerde saatler benzer görünür ama vakitlerin uzunluğu farklıdır; yolculukta namaz vakitleri yazısının ayrı olmasının sebebi budur.

Ezan ve kamet iki ayrı vakittir

Ezan vaktin girdiğini duyurur. Kamet, cemaat ayağa kalkmadan hemen önce okunan çağrıdır ve camiye bağlıdır: genellikle ezandan 10–30 dakika sonra, bazen ayda bir değişen sabit bir saat. Cemaatle namaz tek başına kılmaktan 27 kat daha sevaptır (Buhari 645; Müslim 650); gidebiliyorsanız kamet sütununa bakın. Evde kılıyorsanız önemli olan ezan vaktidir.

Caminin ezan vakti uygulamanızla neden tutmuyor? Farklı yöntem, farklı ikindi kuralı, birkaç dakika ihtiyat ya da yuvarlama. Cami vakitleri ve uygulamalar yazısı her sebebi ve ne yapılacağını tek tek anlatır.

Namazın mekruh olduğu vakitler

Üç kısa süre ayrılmıştır: güneş doğarken, tam tepedeyken ve batarken (Müslim 831). Yukarıdaki vakitler bunlara zaten uyar; ama o anlara yakın nafile namazlar dikkat ister ve mezhepler istisnalarda ayrılır. Kuşluk veya sünnet namazlarınızı planlamadan önce kerahet vakitleri yazısını okuyun.

Sünnet namazları ve yüksek enlemler

Kuşluk, güneşin doğuşundan yaklaşık 15 dakika sonra ile öğleden biraz önce arasındadır; teheccüd için en iyisi akşamdan sabaha kadar sayılan gecenin son üçte biridir. Sünnet namazlarının vakitleri yazısı aracımızın bunları nasıl hesapladığını gösterir. Yaklaşık 48° enlemin üstünde yaz güneşi ufkun 18° altına hiç inmez; sabah ve yatsı gece yarısı gibi kurallarla tahmin edilmek zorundadır; bkz. yüksek enlemlerde namaz vakitleri.

Bu kümenin diğer yazıları

• Namaz vakitleri nasıl hesaplanır: güneşin konumu ve hesaplanmış bir örnek.
• Hesaplama yöntemleri: hangi ülke hangi açıları kullanıyor.
• İkindi: Hanefi ve standart.
• Yüksek enlemlerde namaz vakitleri.
• Cami vakitleri ve uygulamalar.
• Kıble yönü, pusulasız kıble ve kıble aracı.
• Sabah vakti ve gerçek fecir; yatsı ve şafak.
• Kerahet vakitleri; sünnet namazlarının vakitleri.
• Yolculukta namaz vakitleri; uçakta veya trende namaz.
• Cami imsakiyesi yazdırma; namaz vakitlerini aileyle paylaşma.

Namazın kendisinin nasıl kılındığı için namaz nasıl kılınır ve rekât tablosu ile başlayın. Kendi durumunuzu ilgilendiren her konuda güvendiğiniz bir hocaya veya imama danışın.