Namaz nasıl kılınır: yeni başlayanlar için adım adım

Namaz, güne yayılmış beş kısa buluşmadır Allah'la. Her biri aynı bir avuç hareket ve ifadeden kurulur; dolayısıyla sabah namazının iki rekâtını kılabildiğinizde her namazı kılabilirsiniz. Bu rehber önce sabah namazını baştan sona anlatır, sonra üç ve dört rekâtlı namazların nasıl farklılaştığını gösterir ve son olarak camide gördüğünüz hiçbir şey sizi şaşırtmasın diye mezhepler arasındaki birkaç farka değinir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Beni nasıl namaz kılarken gördüyseniz öyle kılın" (Buhari 631). Aşağıdaki hareketler bütün mezheplerin birleştiği hareketlerdir; küçük farklar sonda sıralanmıştır.

Başlamadan önce

• Abdest. Abdestli olmanız gerekir; bkz. adım adım abdest.
• Vakit. Her namazın bir vakti vardır; şehrinizin namaz vakitlerine bakın. Sabah namazı gerçek fecirden güneşin doğuşuna kadar kılınır.
• Yön. Mekke'deki Kâbe'ye dönün. Kıble aracını veya caminin yönünü kullanın.
• Örtünme. Erkekler en az göbekten dize kadar örtülür; kadınlar yüz ve eller dışında her yeri örter. Temiz kıyafet ve temiz bir yer yeterlidir; seccade isteğe bağlıdır.
• Niyet. Hangi namazı kılacağınızı kalbinizde bilmeniz yeter. Hiçbir mezhepte sesli söylemek şart değildir; bazıları müstehap sayar.

Sabah namazı: iki rekât, adım adım

Rekât bir "birim"dir: kıyam, rükû, iki secde. Sabah namazının farzı iki rekâttır.

1. adım: İftitah tekbiri (ayakta)

Dik durun, ayaklar biraz aralıklı, gözler secde yerinde. Ellerinizi omuz veya kulak hizasına kaldırın ve deyin ki:

Allahu ekber — "Allah en büyüktür."

Artık namazın "içindesiniz". Buradan sona kadar konuşmaz, yemez, etrafa bakmaz ve kıbleden dönmezsiniz. İzlediğiniz uygulamaya göre ellerinizi göğsünüzde veya göbeğin altında bağlayın (sağ el solun üstünde) ya da yana bırakın (aşağıdaki farklara bakın).

2. adım: Sübhaneke (isteğe bağlı ama tavsiye edilir)

Sessizce:

Sübhâneke Allahümme ve bihamdike ve tebârekesmüke ve teâlâ ceddüke ve lâ ilâhe gayruk. "Allah'ım, Seni her türlü eksiklikten tenzih ederim ve Sana hamd ederim; ismin mübarektir, şanın yücedir ve Senden başka ilah yoktur."

Sonra: Eûzü billâhi mine'ş-şeytâni'r-racîm ("Kovulmuş şeytandan Allah'a sığınırım") ve Bismillâhi'r-Rahmâni'r-Rahîm ("Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla").

3. adım: Fatiha

Kur'an'ın açılış suresini okuyun. Kıraatin her mezhebin her rekâtta şart koştuğu tek bölümüdür (Buhari 756).

Elhamdü lillâhi Rabbi'l-âlemîn. Er-Rahmâni'r-Rahîm. Mâliki yevmi'd-dîn. İyyâke na'büdü ve iyyâke nesteîn. İhdine's-sırâta'l-müstakîm. Sırâta'llezîne en'amte aleyhim, gayri'l-mağdûbi aleyhim ve le'd-dâllîn.

Sonra Âmin (mezhebe göre sessiz veya sesli). Cümle cümle anlamı Fatiha'yı anlamak yazısında.

4. adım: Kısa bir sure (zamm-ı sure)

Her namazın ilk iki rekâtında Fatiha'dan sonra kısa bir bölüm ekleyin. Yeni başlayanlar genellikle İhlâs suresiyle (112) başlar:

Kul hüvallâhü ehad. Allâhü's-samed. Lem yelid ve lem yûled. Ve lem yekün lehû küfüven ehad. "De ki: O Allah birdir. Allah sameddir (her şey O'na muhtaçtır). Doğurmamış ve doğmamıştır. Hiçbir şey O'nun dengi değildir."

Anlamlarıyla daha fazla kısa sure namazda ne okunur yazısında.

5. adım: Rükû (eğilme)

Allahu ekber deyin ve sırtınız kabaca düz olana kadar eğilin; eller dizleri kavrasın, parmaklar açık. Sakin durun ve üç kez deyin:

Sübhâne Rabbiye'l-azîm — "Yüce Rabbimi her türlü eksiklikten tenzih ederim."

6. adım: Rükûdan doğrulma

Doğrulurken şunu söyleyerek dik durun:

Semiallâhü limen hamideh — "Allah, kendisine hamd edeni işitir."

Sonra ayakta: Rabbenâ leke'l-hamd — "Rabbimiz, hamd Sanadır."

Tamamen dikleşene kadar durun. Aceleyle namaz kılan adam hadisi (Buhari 757 / Müslim 397) tam olarak bununla ilgilidir: Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ona her harekette sakin ve hareketsiz olana kadar namazını tekrarlatmıştır.

7. adım: Birinci secde

Allahu ekber deyin ve yere inin. Yedi uzuv yere değer: alın burunla birlikte, iki avuç, iki diz, iki ayağın parmakları. Erkeklerde dirsekler yerden kalkık. Üç kez deyin:

Sübhâne Rabbiye'l-a'lâ — "En yüce Rabbimi her türlü eksiklikten tenzih ederim."

8. adım: İki secde arasında oturuş

Allahu ekber deyin ve sol ayağınızın üstüne oturun, sağ ayak dik (ya da yapabildiğiniz oturuş). Sakin durun ve deyin:

Rabbiğfir lî — "Rabbim, beni bağışla." (Bir kez yeter; iki veya üç kez yaygındır.)

9. adım: İkinci secde

Allahu ekber, öncekiyle tıpatıp aynı şekilde yeniden secde edin, üç kez Sübhâne Rabbiye'l-a'lâ.

Birinci rekât tamamlanmıştır.

10. adım: İkinci rekât

Allahu ekber deyin ve ayağa kalkın. 3–9. adımları tekrarlayın: Fatiha, kısa bir sure (farklı bir sure daha güzeldir ama şart değildir), rükû, doğrulma, iki secde. Sübhaneke'yi atlayın; yalnızca bir kez okunur.

11. adım: Tahiyyat (oturuş)

İkinci rekâtın ikinci secdesinden sonra oturmaya devam edin ve deyin:

Et-tahiyyâtü lillâhi ve's-salavâtü ve't-tayyibât. Es-selâmü aleyke eyyühe'n-nebiyyü ve rahmetullâhi ve berekâtüh. Es-selâmü aleynâ ve alâ ibâdillâhi's-sâlihîn. Eşhedü en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh.

"Bütün selamlar, dualar ve güzel şeyler Allah'adır. Selam sana ey Peygamber, Allah'ın rahmeti ve bereketi de. Selam bize ve Allah'ın salih kullarına. Şahitlik ederim ki Allah'tan başka ilah yoktur ve şahitlik ederim ki Muhammed O'nun kulu ve elçisidir."

Birçok kişi "lâ ilâhe illallâh" derken sağ elin işaret parmağını kaldırır.

12. adım: Salli ve Bârik (Peygamber'e salavat)

Hâlâ otururken:

Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd. Allahümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd.

"Allah'ım, İbrahim'e ve İbrahim'in ailesine rahmet ettiğin gibi Muhammed'e ve Muhammed'in ailesine de rahmet et; şüphesiz Sen övülmeye layıksın, şanı yücesin. Allah'ım, İbrahim'i ve İbrahim'in ailesini mübarek kıldığın gibi Muhammed'i ve Muhammed'in ailesini de mübarek kıl; şüphesiz Sen övülmeye layıksın, şanı yücesin."

Buraya kısa bir dua (örneğin Rabbenâ duaları) ekleyebilirsiniz.

13. adım: Selam

Başınızı sağa çevirip Es-selâmü aleyküm ve rahmetullâh deyin, sonra sola çevirip tekrar deyin. Namaz bitmiştir. Birçok kişi ardından bir dakika namazdan sonra tesbihat için oturur.

3 ve 4 rekâtlı namazlar nasıl farklılaşır

Günün vaktiyle iki şey daha değişir:

• Sesli veya sessiz. Sabah, akşam ve yatsı: ilk iki rekâttaki Fatiha ve sure sesli okunabilir (imam sesli okur; tek başınıza okuyabilirsiniz). Öğle ve ikindi her zaman sessizdir.
• Ek sünnet rekâtları. Her farz namazın öncesinde veya sonrasında tavsiye edilen rekâtlar vardır; bkz. rekât tablosu. Farzlarla başlayın, alışkanlık oturdukça sünnetleri ekleyin.

Örnek: tam bir yatsı

1. rekât: tekbir, Sübhaneke, Fatiha, İhlâs, rükû, doğrulma, secde, oturuş, secde. 2. rekât: Fatiha, Kevser, rükû, doğrulma, secde, oturuş, secde, ilk oturuş, kalkış. 3. rekât: yalnızca Fatiha, rükû, doğrulma, secde, oturuş, secde. 4. rekât: yalnızca Fatiha, rükû, doğrulma, secde, oturuş, secde, tahiyyat + salavat + dua, selam. Ardından 1 veya 3 rekât olan vitir.

Mezhepler arasındaki yaygın farklar

Bunların hiçbiri namazın geçerliliğini etkilemez. Ne gördüğünüzü bilin diye sıralanmıştır.

Kendi durumunuz için güvendiğiniz bir hocaya veya imama danışın; ailenizin veya yerel caminizin izlediği mezhep başlamak için gayet iyi bir yerdir.

İlk ay için öğrenme planı

1. 1. hafta: Allahu ekber, Sübhâne Rabbiye'l-azîm, Sübhâne Rabbiye'l-a'lâ, Rabbiğfir lî ve selamı ezberleyin. Gerisi için kartla kılın.
2. 2. hafta: Fatiha, günde bir satır.
3. 3. hafta: Tahiyyat ve İhlâs.
4. 4. hafta: Salli-Bârik, sonra Sübhaneke.

Öğrenirken seccadenin yanında bir kâğıt kart olması sorun değil. Beş belirli vakitte düzenli olmak, ilk gün kusursuz telaffuzdan daha önemlidir (Kur'an 4:103). Yeni Müslümanlar namaza ilk adımlar yazısını da faydalı bulabilir.