Namaz vakitleri nasıl hesaplanır: adım adım örnek

Bir namaz takvimi her gün yeniden yapılan bir hesaptır. Beş namazın her biri gökyüzünde görebileceğiniz bir şeye bağlıdır ve astronomi bu anları her yer ve tarih için önceden kestirmemizi sağlar. Bu yazı parçaları sade bir dille açıklar, sonra bir şehir için gerçek bir günü baştan sona hesaplar. Yalnızca sonucu istiyorsanız namaz vakitleri aracı bunların hepsini sizin için yapar.

Hesabın gerçekten ihtiyaç duyduğu şeyler

Yalnızca dört girdi:

1. Enlem: ne kadar kuzeyde veya güneyde olduğunuz. Güneşin ne kadar yükseleceğini ve alacakaranlığın ne kadar süreceğini belirler.
2. Boylam: ne kadar doğuda veya batıda olduğunuz. Güneşin tepe anını saatteki öğleye göre derece başına dört dakika kaydırır.
3. Tarih: güneşin deklinasyonunu (ekvatorun kuzeyinde veya güneyindeki konumunu) ve zaman denklemini belirler.
4. Saat dilimi ve yaz saati kuralı: evrensel zamanı duvar saatinizdeki zamana çevirmek için.

Geri kalan her şey, sabah ve yatsı açıları ile ikindi gölge kuralı, ilmî bir kurulun veya ulusal bir kurumun tercihidir. Bu tercihler hesaplama yöntemleridir.

1. adım: güneşin tepe anı

Güneş, meridyeninizi geçtiği anda, yani tepe anında en yüksektedir. Evrensel zamanda güneşin tepe anı yaklaşık olarak:

12:00 eksi (boylam × 4 dk) eksi zaman denklemi

Zaman denklemi, Dünya'nın eğik ekseni ve oval yörüngesinden kaynaklanan, yaklaşık 16 dakikaya varan bir düzeltmedir: şubat başında yaklaşık eksi 14 dakika, kasım başında artı 16. Öğle, tepe anından hemen sonra girer; çoğu hesaplayıcı bir iki dakika ekler.

2. adım: gün doğumu ve gün batımı

Gün doğumu ve gün batımı, güneşin merkezi ufkun yaklaşık 0,83° altındayken gerçekleşir. Bu tuhaf sayı güneşin yarıçapını (0,27°) ve ışığı büküp güneşi geometrik olarak doğmadan biraz önce görmemizi sağlayan atmosferik kırılmayı kapsar. Gün doğumunun tepe anından ölçülen saat açısı H şuradan gelir:

cos H = (sin a − sin φ × sin δ) ÷ (cos φ × cos δ)

Burada a güneşin yüksekliği (−0,83°), φ enlem ve δ deklinasyondur. Gün doğumu tepe anı eksi H, gün batımı tepe anı artı H'dir. Akşam gün batımında girer.

3. adım: alçalma açılarından sabah ve yatsı

Fecir ve şafak alacakaranlıkları güneşin ufkun ne kadar altında olduğuna bağlıdır. Aynı formül işe yarar; yalnızca yükseklik a değişir. Sabah −18° (İslam Dünyası Birliği), −15° (ISNA) veya −19,5° (Mısır) gibi negatif bir açıyla hesaplanır. Yatsı sırasıyla −17°, −15° veya −17,5° kullanır; Ümmülkura yönteminde ise akşamdan sabit 90 dakika sonra.

Yöntemler arasındaki bütün tartışma açıdır: hangi değer hadisteki gerçek fecre (bkz. sabah vakti ve gerçek fecir) ve kızıl şafağın bitişine (bkz. yatsı ve şafak) en iyi uyar.

4. adım: gölgeden ikindi

İkindi, ufkun altındaki bir açıyla değil gölge uzunluğuyla tanımlanır. Boyu 1 olan dikey bir çubuk öğlen tan(φ − δ) uzunluğunda gölge düşürür; pozitif sayı olarak alınır. İkindi, gölge öğle gölgesi artı 1 (standart) ya da artı 2 (Hanefi) olunca girer. Bu gölge uzunluğunu güneş yüksekliğine, sonra aynı formülle saat açısına çevirmek vakti verir. İkindi yazısında ortaya çıkan farkların tablosu var.

Hesaplanmış örnek: Londra, 8 Şubat 2027 Pazartesi

Ramazan 1448'in beklenen ilk günü. Sayılar yuvarlanmıştır; yöntemi görmek için yeterli.

• Enlem 51,51° K, boylam 0,13° B, saat dilimi GMT (şubatta yaz saati yok).
• 8 Şubat'ta güneşin deklinasyonu: yaklaşık −15,2° (güneş ekvatorun güneyinde).
• Zaman denklemi: yaklaşık −14 dakika.

Tepe anı. 12:00 + 0,5 dk (0,13° batı × 4) + 14 dk = yaklaşık 12:14 GMT. Takvim öğleyi 12:16 olarak basar.

Gün doğumu ve gün batımı. a = −0,83°, φ = 51,5°, δ = −15,2° ile: cos H = (−0,0145 − (0,783 × −0,262)) ÷ (0,623 × 0,965) = 0,190 ÷ 0,601 = 0,317; yani H = 71,5°, bu da 4 sa 46 dk. Gün doğumu = 12:14 − 4:46 = 07:28. Gün batımı = 12:14 + 4:46 = 17:00; güvenlik için alışılmış yukarı yuvarlamayla araç akşamı 17:02 gösterir.

18°'de sabah. a = −18° ile: cos H = (−0,309 + 0,205) ÷ 0,601 = −0,173; yani H = 100°, bu da 6 sa 40 dk. Sabah = 12:14 − 6:40 = 05:34.

17°'de yatsı. Aynı hesap a = −17° ile yaklaşık 6 sa 36 dk'lık bir H verir; yatsı = 12:14 + 6:36 = 18:50.

İkindi (standart). Öğle gölgesi = tan(51,5 + 15,2) = tan 66,7° = 2,32. İkindi gölgesi = 3,32; güneşin yüksekliği arctan(1 ÷ 3,32) = 16,8°. a = +16,8° formüle konunca H yaklaşık 2 sa 22 dk; ikindi = 12:14 + 2:22 = 14:36. Hanefi gölgesi 4,32, yükseklik 13,0° ve ikindi 15:14 verir.

Tamamlanan satır:

18° yerine ISNA'nın 15°'sini kullanın; sabah 05:53 olur, on dokuz dakika geç. Güneş, öğle, ikindi ve akşam ise hiç değişmez: yalnızca sabah ve yatsı yönteme bağlıdır.

Koordinatlar ve saat dilimi neden bu kadar önemli

• On kilometre doğu veya batı güneş vakitlerini yaklaşık 30 saniye kaydırır; büyük bir şehrin bir ucundan diğerine bu bir iki dakikadır.
• Bir derece enlem (yaklaşık 111 km kuzey veya güney) sabah ve yatsıyı kışın birkaç dakika, yazın çok daha fazla değiştirir; çünkü yüksek enlemlerde alacakaranlık uzar.
• Yanlış saat dilimi gerçek hayattaki en yaygın hatadır. Yanlış dilime ayarlanmış bir telefon ya da yaz saatinin hangi pazar başladığını bilmeyen bir hesaplayıcı, gayet makul görünen ama tam bir saat kaymış vakitler üretir.

Yaklaşık 48° enlemin üstünde yaz güneşi ufkun 18° altına hiç inmez; sabah ve yatsı denklemlerinin çözümü yoktur ve yedek bir kural gerekir; bkz. yüksek enlemlerde namaz vakitleri.

Aracımız nasıl yapıyor

Salah Table, astronomi için açık kaynaklı adhan kütüphanesini kullanır; her yöntem için belgelenmiş açıları, ikindi kuralını, yüksek enlem kuralını ve küçük ihtiyat paylarını uygular. Vakitler evrensel zamanda hesaplanır, şehrin kendi yaz saati kurallarıyla dilimine çevrilir ve dakikaya yuvarlanır. Bunların hiçbiri yerel caminizin yerini tutmaz: cemaat için onun takvimine uyun, anlamak için bu siteyi kullanın ve kendi uygulamanız için güvendiğiniz bir hocaya veya imama danışın.