Abdest nasıl alınır: adım adım abdest rehberi
Abdest nasıl alınır: Kur'an'ın şart koştuğu dört farz, Peygamber Efendimiz'in abdestinden sünnet adımlar, abdesti bozan şeyler ve mezheplerin ayrıldığı yerler.
Bu rehber yaygın görüşleri ve kaynakları açıklar. Fetva değildir. Kendi durumunuz için güvendiğiniz bir hocaya veya imama danışın.
Abdest, sizi namaza hazırlayan küçük yıkanmadır. Yaklaşık iki dakika sürer ve Kur'an bütün farzı tek bir ayette sayar. Aşağıdaki diğer her şey Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) uygulamasıdır; abdesti daha eksiksiz ve daha sevaplı kılar ama geçerliliğin şartı değildir.
Kur'an ne şart koşuyor (5:6)
Kur'an 5:6'nın meali şudur: namaza kalktığınızda yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın, başınızı mesh edin ve topuklara kadar ayaklarınızı yıkayın. Bütün mezhepler bu ayetten dört farz çıkarır:
- Yüzü yıkamak, saç çizgisinden çene altına, bir kulaktan diğerine.
- İki kolu dirseklerle birlikte yıkamak.
- Başı ıslak elle mesh etmek (Hanefiler: en az dörtte biri; Şafiiler: herhangi bir kısmı; Malikiler ve Hanbeliler: tamamı).
- İki ayağı topuklarla birlikte yıkamak.
Bazı mezhepler yine farz olan şartlar ekler: Şafiiler, Malikiler ve Hanbeliler niyeti farz sayar; Şafiiler, Hanbeliler ve Malikiler ayetteki sırayı şart koşar; Malikiler ve Hanbeliler uzuvların ara vermeden yıkanmasını ister; Hanbeliler ağza ve buruna su vermeyi farz sayar. Caferi uygulamada ayaklar yıkanmaz mesh edilir, baş ise elde kalan suyla mesh edilir. Kendi durumunuz için güvendiğiniz bir hocaya veya imama sorun.
Sünnete uygun tam abdest, adım adım
Hz. Osman bir gün su istemiş, Peygamber Efendimiz'den (s.a.v.) gördüğü gibi insanların önünde abdest almış ve sonra O'ndan nakletmiştir: kim böyle abdest alır, sonra içinden başka şey geçirmeden iki rekât namaz kılarsa geçmiş günahları bağışlanır (Buhari 159 / Müslim 226). Gösterdiği adımlar standart "tam" abdesttir:
- Abdest almaya niyet edin ve Bismillah deyin.
- Elleri bileklere kadar üç kez yıkayın.
- Sağ elle su alarak ağza üç kez su verin.
- Buruna su çekip üç kez sümkürün; sol elle temizleyin.
- Yüzü üç kez yıkayın.
- Sağ kolu dirseğe kadar üç kez, sonra solu yıkayın.
- Başı bir kez mesh edin: iki eli ıslatıp alından enseye götürün ve geri getirin.
- Aynı ıslaklıkla kulakları mesh edin: işaret parmakları içte, başparmaklar arkada.
- Sağ ayağı topuğa kadar üç kez yıkayın, parmak aralarını bir parmakla hilalleyin; sonra solu.
Her uzvu bir kez yıkamak geçerlilik için yeterlidir; üç kez daha eksiksiz olan sünnettir. Kelime-i şehadetle bitirin: Eşhedü en lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh.
Yeni başlayanların gözden kaçırdığı üç ayrıntı
- Su bütün yüzeye ulaşmalı: göz pınarları, yüzüklerin altı, topuklar ve parmak araları. Serpmek yerine ovun.
- Sakal: seyrekse derisini yıkayın; sıksa yüzeyini yıkamak yeter, ıslak parmaklarla hilallemek sünnettir.
- Ara vermeyin. Önceki uzuvların kurumasına yol açan uzun aralar bazı mezheplerde baştan başlamak demektir.
Abdesti bozan şeyler
| Durum | Hüküm |
|---|---|
| Ön veya arka yoldan bir şey çıkması (idrar, dışkı, yellenme) | Bütün mezheplerde bozar |
| Yatarak veya yellenmeyi fark etmeyecek şekilde yaslanarak derin uyku | Bütün mezheplerde bozar (oturur durumda hafif uyuklama çoğu görüşe göre bozmaz) |
| Bayılma, bilinç kaybı, sarhoşluk | Bütün mezheplerde bozar |
| Avret yerine çıplak avuçla dokunmak | Şafii, Hanbeli ve Malikilerde bozar; Hanefilerde bozmaz |
| Mahrem olmayan kadın ile erkeğin ten teması | Şafiilerde bozar (her dokunuş); Maliki ve Hanbelilerde yalnızca şehvetle; Hanefilerde bozmaz |
| Kanama, ağız dolusu kusma | Hanefi ve Hanbelilerde akarsa bozar; Şafii ve Malikilerde bozmaz |
| Deve eti yemek | Yalnızca Hanbelilerde bozar |
| Namazda sesli gülmek | Hanefilerde bozar; diğerlerinde bozmaz |
Hiçbir mezhepte abdesti bozmayan şeyler: gözyaşı, ter, ağlamak, sıradan yiyecek, akmayan küçük bir kesik, konuşmak, öfkelenmek, hemen duran bir burun kanaması (yine de yıkayın).
Günlük hayat için basit bir kural: tuvalete gittiyseniz, yellendiyseniz veya düzgün uyuduysanız yeniden abdest alın. İhtilaflı durumlarda alışık olduğunuz mezhebe uyun; emin değilseniz abdesti yenilemek her zaman geçerlidir ve hiçbir zararı yoktur.
Örnek: en az abdestle bir gün
- 06:00 sabah namazından önce abdest.
- Sabah koltukta şekerleme: derin uyku, abdest bozuldu.
- 12:45 öğleden önce abdest. Akşama kadar tuvalete gidilmedi; 15:50'deki ikindi aynı abdestle kılındı.
- 18:20 tuvalet, ardından 18:35'teki akşamdan önce abdest; 20:00'deki yatsı aynı abdestle.
Beş namaz için üç abdest. Birçok kişi yine de her namazdan önce yenilemeyi tercih eder.
Abdest almak zorsa
Su yoksa ya da yıkamak bir yaraya veya hastalığa zarar verecekse İslam hukuku bir alternatif tanır: temiz toprakla teyemmüm. Sürekli akıntısı, idrar kaçırması veya sondası olanlar namazı mümkün kılan özel kurallara tabidir; bkz. hasta ve yaşlıların namazı ve güvendiğiniz bir hocaya sorun.
Gusül: ne zaman boy abdesti gerekir
Cinsel ilişkiden veya boşalmadan sonra, ay hâli veya lohusalık bitiminde abdest yetmez; bunlar bütün vücudun yıkandığı gusül gerektirir. Geçerli bir gusül abdesti de içerir; sonrasında doğrudan namaz kılabilirsiniz.
Abdest ve namaz vakitleri
Abdest bozulmadığı sürece geçerlidir; dolayısıyla onu namaz vakitlerine göre zamanlamak gerekmez. Tek zamanlama sorusu, vakit çıkmadan önce yeterli dakikayı bırakmaktır. Kışın ikindiye dar bir aralıkla giren bir öğle vaktinde iki dakikalık abdest, namazı son ana bırakmamak için iyi bir sebeptir. Abdestiniz tamamsa sıradaki adım namazın kendisidir: namaz nasıl kılınır.
Faydalı araçlar
Sorular ve cevaplar
Her namazdan önce abdest almam gerekir mi?
Yalnızca bir öncekinden beri bozulduysa. Bir abdestle birkaç namaz kılınabilir. Yine de yenilemek tavsiye edilen bir alışkanlıktır, şart değildir.
Ojeyle veya makyajla abdest alabilir miyim?
Su, yıkanan uzuvların derisine ve tırnaklarına ulaşmalıdır. Suyun geçtiği sıradan makyaj sorun değildir; oje gibi su geçirmez bir tabaka ise sorundur, çıkarın ya da su geçiren bir ürün kullanın. Belirli ürünler için güvendiğiniz bir hocaya sorun.
Abdestimin bozulup bozulmadığından emin değilsem?
Bütün mezheplerdeki genel ilke şudur: kesin bilgi şüpheyle ortadan kalkmaz. Abdest aldığınızdan eminseniz ve bozulduğundan yalnızca şüpheleniyorsanız abdestiniz vardır.
Ne kadar su kullanmalıyım?
Çok az. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) yaklaşık bir müd, bir litreden az suyla abdest alırdı. Tam bir abdest boyunca açık kalan musluk kolayca beş litre harcar; adımlar arasında kapatmak hem sünnete uygun hem akıllıcadır.
Ayaklarımı yıkamak yerine çorap üstüne mesh edebilir miyim?
Tam abdestten sonra giyilen deri mest üzerine mesh sünnette geçer ve dört Sünni mezhepçe kabul edilir; çoğu, mukim için bir gün bir gece, yolcu için üç gün izin verir. Sıradan pamuklu çoraplar ihtilaflıdır. Güvendiğiniz bir hocaya sorun.
Kaynaklar
- Kur'an 5:6
- Sahih-i Buhari 159; Sahih-i Müslim 226 (Hz. Osman'ın abdesti)