Sabah ve Akşam Zikirleri: Kaynaklı Kısa Bir Set

Sabah ve akşam zikirleri, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) günün iki ucu için öğrettiği anmalardır. Kur'an bu iki vakte kendisi işaret eder: Allah'ı "akşama girdiğinizde ve sabaha girdiğinizde" tesbih edin (30:17'nin manası) ve "güneşin doğmasından önce ve batmasından önce" (20:130).

Tam derlemeler birkaç sayfa tutar; bu da birçok kişiyi başlamadan yıldırır. Bu makale yaklaşık beş dakika süren, her biri kontrol edebileceğiniz bir kaynağa sahip beş madde veriyor.

Set

1. Ayetel-Kürsi

Bakara suresinin 255. âyeti. Kısaca anlamı: Allah, O'ndan başka ilah yoktur; diridir, her şeyi ayakta tutandır; O'nu ne uyuklama tutar ne uyku; göklerde ve yerde ne varsa O'nundur; izni olmadan O'nun katında şefaat edecek kimdir; onların önlerindekini ve arkalarındakini bilir; kürsisi gökleri ve yeri kuşatmıştır ve onları korumak O'na ağır gelmez; O yücedir, büyüktür.

Sabah okuyanın akşama kadar, akşam okuyanın sabaha kadar korunacağı rivayeti Nesâî'nin es-Sünenü'l-Kübrâ'sında ve Hâkim'de kayıtlıdır. Zaten her namazdan sonra okuyorsanız (bkz. namaz sonrası zikir), sabahtan sonraki ve akşamdan veya ikindiden sonraki okuyuş iki amaca da hizmet eder.

2. Üç Kul, üçer kez

İhlâs (112), Felak (113) ve Nas (114) surelerini üçer kez. Abdullah b. Hubeyb, Peygamber Efendimiz'in ona şunu söylediğini aktarır: akşama girdiğinde ve sabaha girdiğinde "Kul hüvallâhü ehad"ı ve iki sığınma suresini üçer kez oku, hepsine karşı sana yeter (Ebu Davud 5082).

Üçü birlikte 15 âyettir; sakin bir tempoda üç tur yaklaşık 90 saniye sürer.

3. Seyyidül-istiğfar (bağışlanma isteme duasının efendisi)

Allâhümme ente Rabbî, lâ ilâhe illâ ente, halaktenî ve ene abdüke, ve ene alâ ahdike ve va'dike mestetat, eûzü bike min şerri mâ sana'tü, ebûü leke bi-ni'metike aleyy, ve ebûü bi-zenbî, feğfir lî, fe-innehû lâ yağfirüz-zünûbe illâ ente.

Anlamı: "Allah'ım, sen benim Rabbimsin; senden başka ilah yoktur. Beni sen yarattın, ben senin kulunum; gücüm yettiğince sana verdiğim söz ve ahid üzerindeyim. Yaptıklarımın şerrinden sana sığınırım. Üzerimdeki nimetini ikrar ederim, günahımı da ikrar ederim; beni bağışla, çünkü günahları senden başka bağışlayan yoktur."

Şeddâd b. Evs bunu Peygamber Efendimiz'den aktarmıştır; Efendimiz ona istiğfarın efendisi demiş ve kim gündüz bunu kesin inançla söyler de akşam olmadan ölürse cennetliklerden olduğunu, kim gece kesin inançla söyler de sabah olmadan ölürse yine öyle olduğunu buyurmuştur (Buhari 6306).

Setin en uzun maddesidir; cümle cümle, Arapçası ve manasıyla birlikte öğrenin.

4. Bismillahillezi lâ yedurru, üç kez

Bismillâhillezî lâ yedurru me'asmihî şey'ün fîl-ardi ve lâ fîs-semâi, ve hüves-semîul-alîm. بسم الله الذي لا يضر مع اسمه شيء في الأرض ولا في السماء وهو السميع العليم

Anlamı: "Adıyla birlikte yerde ve gökte hiçbir şeyin zarar veremediği Allah'ın adıyla; O her şeyi işiten ve bilendir."

Osman b. Affan, bunu akşam üç kez söyleyene sabaha kadar ani bir musibetin isabet etmeyeceğini, sabah üç kez söyleyene akşama kadar isabet etmeyeceğini aktarır (Ebu Davud 5088; Tirmizi 3388). Üç tekrar yaklaşık 20 saniye sürer.

5. Sübhânallâhi ve bihamdih, yüz kez

Sübhânallâhi ve bihamdih. سبحان الله وبحمده "Allah'ı tüm eksikliklerden uzak tutar, O'na hamdederim."

Buhari ve Müslim'de aktarılır: bir günde yüz kez söyleyenin günahları, deniz köpüğü kadar olsa da silinir; ilgili bir rivayet sabah ve akşam söylemekten bahseder. Yüz tekrar yaklaşık iki dakika sürer. Parmakla veya sayaçla sayın; bkz. tesbih çekmek.

Tam olarak ne zaman?

Kur'an'ın "güneşin doğmasından önce ve batmasından önce" ifadesi (20:130) iki aralığın dayanağıdır. Âlimler "akşam"ın ikindide mi, akşam vaktinde mi başladığı konusunda ayrılır; çoğu ikindi ile akşam arasını tercih eder ve akşamdan sonrasını da kabul eder. Kendi düzeniniz için güvendiğiniz bir imama sorun ve tek bir alışkanlığa bağlı kalın.

Pratik çapa namazdır. Namaz vakitleri sayfasından bugünün sabah ve ikindi vaktine bakın ve her birinden sonra beş dakika oturun. Sabah vaktiniz 05:40, güneşin doğuşu 07:10 ise (kış sonu kuzey Avrupası için tipik), aralık bir saatten geniştir; yazın 90 dakikanın altına inebilir; bu yüzden namazdan hemen sonra söylemek en güvenli alışkanlıktır. Fecr-i sadık makalesi, sabahın neden sabah vaktinde başladığını açıklıyor.

Uygulamalı örnek: beş dakikalık bir sabah

• 05:42: Sabah namazı biter. Oturun.
• 05:42 – 05:44: Namaz sonrası zikir (istiğfar, 33'ler, Ayetel-Kürsi, Kul'lar birer kez).
• 05:44 – 05:46: Kul'ları ikişer kez daha (toplam üç), Seyyidül-istiğfar, Bismillahillezi lâ yedurru üç kez.
• 05:46 – 05:48: Sübhânallâhi ve bihamdih 100 kez.
• 05:48: tamam, selamdan altı dakika sonra.

Namaz sonrası zikir ile sabah zikirleri kesişir: Ayetel-Kürsi ve üç Kul'dan ilki ikisine de sayılır; bu yüzden iki set birleştirildiğinde sürdürmek en kolaydır.

Alışkanlık kurmak

• Aynı yer, aynı tetikleyici. Sabah ve ikindi selamından hemen sonra. Önce kalkmayın.
• Önce kart, sonra hafıza. Beş maddeyi bir karta yazdırın. İki hafta okuyun; o zamana kadar çoğu ezberlenir.
• Ekleyin, değiştirmeyin. Bu beşi otomatik olunca, güvenilir bir derlemeden her bir iki haftada bir madde ekleyin ("Allâhümme bike asbahnâ", "Radîtü billâhi Rabbâ" ve diğerleri).
• Akşam dönüş yolunda. İkindiyi işte kılıyorsanız akşam seti yürürken veya otobüste söylenebilir; zikir için abdest ya da seccade gerekmez.

Süreklilik uzunluktan önemlidir. 33:41'de anlatılan müminler Allah'ı "çok" anar; her gün söylenen kısa bir set, yalnızca Cuma günleri söylenen uzun bir setten fazladır. Beş vakit namaz hâlâ zorsa beş vakit namazda devamlılık ile başlayın; namazlar yerine oturunca zikirler gelir.