Ramazan'da sadaka: nasıl ve nereye verilir

Ramazan insanların verme biçimini değiştirir. Camilerde yardım kutuları dolar, dernekler kampanya açar, aileler komşuları için fazladan pişirir. Bu içgüdü doğrudur: Buhari, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) insanların en cömerdi olduğunu ve Cebrail'in her gece kendisiyle buluştuğu Ramazan'da daha da cömert olduğunu rivayet eder. Bu yazı sadakanın temellerini, zekâttan farkını, oruçluya iftar vermenin sevabını ve paranızın gerçekten ihtiyacı olana ulaşması için nasıl vereceğinizi açıklar.

Sadaka nedir

Sadaka, Allah rızası için yapılan her gönüllü vermedir: para, yiyecek, zaman, güzel bir söz. Kur'an (2:261), Allah yolunda harcanan bir malı her başağında yüz tane olan yedi başak bitiren bir taneye benzetir. Alt sınırı, belirli alıcısı ve belirli vakti yoktur. İhtiyacı olan herkese verilebilir; Müslüman olsun olmasın, akraba olsun yabancı olsun.

Sadaka-i cariye, "akan sadaka", sizden sonra da fayda üretmeye devam eden vermedir: bir su kuyusu, bir okulda pay, bir Mushaf. Birçok kişi her Ramazan böyle bir proje seçer.

Sadaka, zekât ve fıtır sadakası

Ramazan kampanyalarında üçü sık sık karıştırılır.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) fıtır sadakasını bir sâ' hurma veya arpa olarak, bayram namazından önce verilmek üzere farz kılmıştır (Buhari 1503; Müslim 984); oruçlu için bir arınma, yoksullar için yiyecektir (Ebu Davud 1609). Ayrıntılar ve 2027'nin beklenen tarihi (Ramazan Bayramı'nın 9 Mart Salı olması bekleniyor) fıtır sadakası yazısındadır. Önce zekât ve fitreyi verin; sadaka üstüne verdiğinizdir.

Oruçluya iftar vermek

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), bir oruçluya iftar verenin, oruçlunun sevabından hiçbir şey eksilmeden onunki kadar sevap alacağını söylemiştir (Tirmizi 807). Toplu iftarların ve cami kapısına bırakılan her hurma kutusunun dayanağı budur. Yolları:

• Caminizde bir gece iftarına sponsor olun; çoğu cami ve dernek bir gece ve bir kişi için maliyet verir.
• Hafta içi bir akşam iki kat pişirip bir tabağı bir komşuya ya da yalnız yaşayan bir öğrenciye gönderin. Pratik fikirler iftar vermek yazısında.
• Bir camiye, barınma evine ya da hastane mescidine hurma ve su bırakın.
• Yiyeceğin kıt olduğu yerlerde iftar programı yürüten doğrulanmış bir yardım kuruluşuna bağış yapın.

Yerel vermek

Ramazan kampanyalarının çoğu uluslararasıdır ve o iş önemlidir. Yerel ihtiyaç da gerçektir ve çoğu zaman görünmezdir: caminin yakınındaki bir gıda bankası veya kermes, geçici konutta bir mülteci ailesi, istemeyecek bir dul. Yerel vermenin iki avantajı vardır: ulaştığını görebilirsiniz ve karşılığında sizi destekleyecek topluluğu inşa eder.

Ay boyunca 3.000 TL verecek biri için dengeli bir Ramazan planı şöyle olabilir:

Son on gece

Birçok kişi vermesinin bir kısmını, Kur'an'ın (97:3) bin aydan hayırlı dediği Kadir Gecesi'nde vermeyi umarak son on geceye (27 Şubat 2027 Cumartesi akşamından itibaren bekleniyor) saklar. Bazıları hiçbir gece kaçmasın diye on gecenin tamamına yayılan otomatik bir gece bağışı kurar. Tarihler ve gece gece plan için Kadir Gecesi 2027 ve son on gece ve itikâf yazılarını okuyun.

Bir yardım kuruluşunu doğrulamak

Ramazan gerçek kampanyaların yanında sahte kampanyaları da ortaya çıkarır. Tanımadığınız bir kuruluşa vermeden önce:

1. Kayda bakın. Türkiye'de dernek ve vakıfların yardım toplaması valilik veya İçişleri Bakanlığı iznine bağlıdır; izin bilgisi kampanyada yazmalıdır ve Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü'nün sayfasından sorgulanabilir. Almanya'da DZI Spenden-Siegel'e, Hollanda'da CBF-Erkenning veya ANBI statüsüne, Avusturya'da Spendengütesiegel'e bakın. Afişteki kayıt numarası bir dakikada kontrol edilir.
2. Hesapları okuyun. Kayıtlı kuruluşlar yıllık faaliyet ve mali raporlarını yayımlar. Ne kadarının projelere ulaştığına bakın.
3. İletilmiş bir mesajdaki bağlantıdan değil, kuruluşun kendi sitesinden ya da düzenli talimatla verin.
4. Kuruluşun kimliğini ve mühürlü, numaralı bir kutuyu taşımıyorlarsa trafik ışıklarında ve dükkân önlerinde nakit toplayanlara dikkat edin.
5. Camiye sorun; hangi kuruluşlarla çalıştığını bilir.

İhtiyaç içindeki bireyler için doğrudan vermek çoğu zaman en etkili olanıdır; kayıt gerekmez, gizlilik gerekir. Kur'an (2:271) meâlen, açıktan vermenin iyi, yoksula gizlice vermenin daha iyi olduğunu söyler.

Alışkanlık hâline getirmek

Tutarları Ramazan hazırlık listesinin bir parçası olarak Şaban'da belirleyin, olabileni otomatiğe bağlayın ve planlanmamış olana yer bırakın: cuma çıkışındaki toplama, yardıma ihtiyacı olan komşu, beklemediğiniz kampanya. Ay bunları önünüze getirecektir.